ฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรีย

ความเป็นมา

ฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียเดิมเรียกว่า โครงการวิจัยมาลาเรียเชิงพันธุกรรม เป็นโครงการหนึ่งของสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยซึ่งได้เริ่มก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2520 โดยมี ศาสตราจารย์ สดศรี ไทยทอง เป็นหัวหน้าโครงการ และได้รับทุนสนับสนุนจากองค์การอนามัยโลกมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2521 งานวิจัยในระยะแรกของศูนย์ฯ เป็นงานที่เน้นหนักทางด้านการศึกษาหาข้อมูล และความรู้พึ้นฐาน ทางด้านชีววิทยา ชีวเคมี และพันธุกรรมของเชื้อมาลาเรียชนิดฟัลซิปารัม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการศึกษา ความหลากหลายทางพันธุกรรม และการติดตามสถานการณ์การดื้อยาต่อยาที่ใช้รักษา อาทิเช่น คลอโรควิน ควินนิน แฟนซิดาร์ และเมโฟลควิน เป็นต้น

จากผลงานวิจัยขั้นพื้นฐานที่ได้รับการยอมรับทั้งในและต่างประเทศ องค์การอนามัยโลกจึงเสนอให้ฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียเป็นศูนย์วิจัยร่วมองค์การอนามัยโลก เพื่อศึกษาคุณสมบัติทางชีววิทยาของเชื้อมาลาเรีย (WHO Collaborating Center on the Biological Characterization of Malaria parasites) มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2528 ต่อมาได้รับความสนับสนุนเพิ่มเติมจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยได้รับอนุมัติให้เป็นหน่วยปฏิบัติการวิจัยมาลาเรียของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเมื่อปี พ.ศ. 2529 และเป็นฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรีย สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์การแพทย์เมื่อปี พ.ศ. 2530

นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2530 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบันทางฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียได้ เก็บรวบรวมเชื้อมาลาเรียชนิดฟัลซิปารัมที่ ได้ศึกษาแล้วเป็นจำนวนมากกว่า 1000 ตัวอย่าง และได้ทำการแยกสายพันธุ์ไว้มากกว่า 200 สายพันธุ์ นับว่าเป็น แหล่งรวบรวมข้อมูลและตัวอย่างเชื้อไข้มาลาเรียที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ในขณะเดียวกันก็ได้ขยายขอบเขตของงานวิจัยเพิ่มขึ้นโดยศึกษาความหลากหลาย ของยีนของเชื้อมาลาเรียที่ควบคุมการผลิตแอนติเจนที่คาดว่าจะเป็น องค์ประกอบสำคัญในการผลิตวัคซีน ป้องกันมาลาเรีย การศึกษาในเชิงระบาดวิทยาภูมิคุ้มกัน ของ ผู้ป่วยในพื้นที่ที่มี อัตราการระบาดของโรคสูง นอกจากนี้ฝ่ายศูนย์วิจัย มาลาเรียได้ประสบความสำเร็จ ในการพัฒนาการเพาะเลี้ยงเชื้อมาลาเรียชนิด ฟัลซิปารัมให้ง่ายขึ้นโดยการลดขั้นตอน และปริมาณเลือดผู้ป่วยในการเริ่มต้น การเพาะเลี้ยง และยังได้พัฒนาเทคนิคที่มีความไวสามารถตรวจสอบประชากร ผสมของเชื้อมาลาเรียในผู้ป่วยแต่ละรายโดยใช้เทคนิคทางโมเลกุล งานวิจัยอีก โครงการหนึ่งซึ่งฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียให้ความสำคัญก็คือ การศึกษากลไกการ ดื้อต่อยาของเชื้อมาลาเรียชนิดพลาสโมเดียม ฟัลซิปารัม

การร่วมมือทางงานวิจัยกับหน่วยงานต่างประเทศ

ผลงานวิจัยเหล่านี้บางส่วนเป็นผลมาจากการแลกเปลี่ยนความรู้และทำงานร่วมกันระหว่างฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียและนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียง ในหน่วยงานต่างประเทศหลายแห่งได้แก่

Institute of Cell, Animal and Population Biology, University of Edinburgh, Scotland: UK.
Department of Immunology, Stockholm University: Sweden
Department of Medical Genetics, Biomedical Center, University of Uppsala: Sweden
The Royal Institute of Technology, Stockholm: Sweden
Division of Parasitology, National Institute for Medical Research, London: UK.

ผลงานที่ได้รับการนำเสนอและตีพิมพ์ในวารสาร
ผลงานวิจัยของฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียได้ถูกนำเสนอในงานประชุมทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ ผลงานที่ได้รับการตีพิมพ์ ในวารสารทั้งในประเทศประมาณ 10 เรื่องและต่างประเทศประมาณ 35 เรื่อง และยังได้รวบรวมผลงานตีพิมพ์ออกเป็นหนังสือ Malaria Parasites อีกด้วย ผลงานที่ตีพิมพ์ไปแล้วนี้ได้ถูกนำไปใช้อ้างอิงแล้วมากกว่า 300 ครั้ง

บุคลากร

ฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียมีบุคลากรวิจัยในระดับปริญญาเอก 4 คน ปริญญาโท 4 คนและปริญญาตรี 1 คน
การพัฒนาบุคลากร
นอกจากงานวิจัยแล้วฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียยังมีกิจกรรมในการเผยแพร่เทคนิคที่มีอยู่หรือที่ได้พัฒนาขึ้นให้แก่นิสิตในระดับปริญญาตรี และปริญญาโทที่มีความมุ่งมั่นต้องการเป็นนักวิทยาศาสตร์เพื่อนำความรู้ที่ได้ไปใช้ในงานวิจัยในอนาคตอันจะเป็นประโยชน์ต่อการ พัฒนาวงการวิทยาศาสตร์ของประเทศต่อไป ฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียยังให้การอบรมนักวิทยาศาสตร์จากประเทศต่างๆหลายประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นการส่งเสริมงานวิจัยทางด้านมาลาเรียซึ่งยังคงเป็นปัญหาสำคัญในภูมิภาค นี้ ในขณะเดียวกันฝ่ายศูนย์วิจัยฯก็ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาบุคลากรของฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียให้มีความสามารถสูงขึ้น จึงได้ ส่งบุคลากรไปอบรมเทคนิคใหม่ๆเป็นระยะหรือศึกษาต่อในระดับปริญญาเอกเพื่อให้บุคลากรเหล่านี้มีความรู้ทันโลก เป็นการส่งเสริม งานวิจัยของฝ่ายศูนย์วิจัยฯต่อไปในอนาคต

เทคนิคในห้องปฏิบัติการ
จากการสะสมประสบการณ์ในการทำงานวิจัยเกี่ยวกับเชื้อมาลาเรีย มาตลอดเวลาเกือบ 20 ปี ทางฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียได้พัฒนาการใช้เทคนิค และวิธีการต่างๆในการศึกษาเชื้อมาลาเรียซึ่งบางเทคนิคเป็นที่ยอมรับ กันโดยทั่วไปในต่างประเทศว่าเป็นเทคนิคมาตรฐาน เทคนิคเหล่านี้ อาจแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือเทคนิคที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยง เชื้อและเทคนิคที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาชีวเคมีและชีวโมเลกุลของเชื้อมาลาเรีย
เทคนิคที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยงเชื้อ

In-vitro cultivation of malaria asexual stage and gamete induction
Cloning of malaria parasites
Cryopreservation of malaria parasite
Drug susceptibility test

เทคนิคที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาชีวเคมี และชีวโมเลกุลของมาลาเรีย

Polymerase Chain Reaction
Immunofluorescence staining
Cellulose acetate electrophoresis
DNA gel electrophoresis
2D gel electrophoresis
SDS-PAGE gel electrophoresis
DNA sequencing both direct and single strand sequencing
DNA cloning
Southern bloting and Dot bloting
Radioactive and non-radioactive DNA Hybridization
Pulsed Field Gel Electrophoresis

แหล่งเงินทุนเพื่องานวิจัย
ความสำเร็จของฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียทั้งหมดนี้เป็นผลอันเนื่องมาจากความร่วมมือในการให้ทุนสนับสนุนจากแหล่งเงินทุนวิจัยทั้งใน และต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย องค์การอนามัยโลก (TDR/ ROCKEFELLER JOINT VENTURE RESEARCH CAPABILITY STRENGTHENING GRANT, TDR-CHEMAL, TDR-FIELD-MAL) และจาก COMMISSION OF EUROPEAN COMMUNITIES, EC-ASIAN SCIENTIFIC AND TECHNICAL COOPERATION
ตัวอย่างของโครงการวิจัยที่ทำโดยฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรีย
Biological Characterization of Malaria parasites
Drug Susceptibility of P. falciparum
Further Studies on Drug Resistance of Malaria Parasites in Thailand
Epidemiology and Immune Response to Potential Vaccine Antigen for a P. falciparum Blood Stage Vaccine
The Development of New Approach to the Study of the Immunology of Malaria in Man: Stage I: Species and Strain-Specific Gene Probes
in-vitro Induction of Resistance of Pyrimethamine in P. falciparum sensitive clone
Production and Characterization of Monoclonal Antibodies to Malaria Parasites P. falciparum
งานวิจัยในอนาคต
ในปัจจุบันฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียยังคงมุ่งมั่นในการศึกษากลไกการดื้อต่อยาไพริเมทามีนของเชื้อมาลาเรียเพื่อประโยชน์ในการรักษา และพัฒนายาที่จะใช้ในการรักษาโรคมาลาเรียต่อไปในอนาคต อีกทั้งยังอาจใช้เป็นแบบอย่างในการศึกษากลไกการดื้อต่อยา ของเชื้อโรคอื่นๆต่อไป นอกจากนี้ทางฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรียยังคงให้ความสนใจในการทำวิจัยเพื่อศึกษาคุณสมบัติอื่น ๆ ทางชีววิทยาของเชื้อ มาลาเรียในระดับชีววิทยาโมเลกุลอีกด้วย

ที่ตั้งฝ่ายศูนย์วิจัยมาลาเรีย
ตึกชีววิทยา 1 คณะวิทยาศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถ.พญาไท กทม.10330
โทรศัพท์ (02)254-1749, (02)218-5261, (02)218-5265, (02)218-5269
โทรสาร (02)255-7734